Azot Döngüsü 

 Akvaryumda beslediğimiz balıkların sağlıklı olması için dikkat etmemiz gereken birkaç tane unsur vardır. Bunlardan biri ve en önemlisi azot döngüsüdür. Azot döngüsü, akvaryumdaki birtakım yararlı bakterilerin yaptığı biyolojik döngüye denir.

Azot Döngüsü Nasıl Başlar?

 Bir akvaryuma balık koyduğumuz anda, şayet koşullar uygunsa, azot döngüsünün ilk adımları atılmış olur. Çünkü bahsettiğimiz bu biyolojik döngü, balıkların suya bıraktığı amonyak ile başlar. Balık eklemeden de suya amonyak koyarak bakterilerin oluşumu sağlanabilir. Balıklar amonyağı solungaçları vasıtasıyla suya bırakır. Yani bir balığın olduğu her suda az yada çok amonyak bulunur. Aslında monyak oldukça zehirli bir maddedir. Haliyle suda belli bir miktarın üstünde bulunmaması gerekir. Bu miktar ise sıfır. Yani baktığımız balıkların sağlıklı olmasını ve ölmemesini istiyorsak muhakkak bu döngünün kurulması lazım.

Amonyağın Parçalanması 

 Balıklar için hayati önemi sahip bu döngüyü üstlenen birtakım bakteriler vardır. Suda bir miktar amonyak birikmeye başladı mı, amonyağı parçalayacak olan bakteriler de gelişmeye başlar. Bahsettiğiniz bakteriler Nitrosomonas adlı ototrof bakterilerdir, ve amonyakta bulunan azotu parçalayarak oksitler. Bunun sonucunda nitrit ortaya çıkar. Nitrit amonyak kadar zehirli olmasa da yine de tehlikeli bir maddedir. Suda biriktigi taktirde amonyakta olduğu gibi balıkları zehirleyecektir. Tabi amonyak parçalanıp nitrit ortaya çıktığı zaman, onu da parçalayacak bakteriler gelişmeye başlar.

Nitritin Parçalanması 

 Azot döngüsünün hayati öneme sahip olduğunu söylemiştik. Ama sadece amonyağın ortadan kalkması ile bitmiyor. Bu sefer de Nitrobacter ve Nitrospira bakterileri ortaya çıkıyor. Suda nitrit bulunduğu ve uygun ortam olduğu sürece oluşacaklardır ve suda bulunan nitriti nitrata dönüştüreceklerdir. Nitrat diye bahsettiğimiz şey, amonyak ve nitrite göre, zararsız bir maddedir. Suda birikse de balıklara çok zarar vermez, ama bu birikmesinin iyi olduğunu anlamına gelmiyor. Eğer akvaryumda canlı bitki varsa nitratı kullanırlar. Canlı bitki yoksa yada bitkinin ihtiyacı olandan fazla nitrat varsa o suda kalır. Kalan nitratı götürmek için en bilindik yöntem şu değişimidir. Balık yüküne göre miktarı belirliyeceğiniz haftalık su değişimi her zaman iyi olur.

Azot Döngüsü Olmazsa Ne Olur? 

 Eğer bir akvaryumda biyolojik döngü başlamaması, başlayıp bozulmuş olması vb. durumlar balıklar için çok iyi olmaz. Eğer hiç başladıysa suda amonyak birikir. Amonyak birikmesi sonucu kısa bir sürede balıklar zehirlenir. Amonyak hakkında ayrıntılı bir makale paylaşmıştık, onu incelerseniz amonyak zehirlenmesini daha iyi anlayabilirsiniz.

 Eğer bir nedenle döngü bozulmuş ise suda amonyak ve/veya nitrit birikmeye başlayacaktır. Bu durumda da balıklar kısa sürede zehirlenmeye başlar. Müdahale edilmezse de ölürler. Nitrit ile ilgili bir makale paylaşmıştık yine. Bu konuda daha fazla bilgi isterseniz o makaleyi okumanız iyi olacaktır.
Peki ya henüz döngü oluşmamış yeni kurulumlarda ne oluyor? Aslında bir akvaryum kurumunun ilk başı her zaman risklidir. Daha yararlı bakteriler oluşmadığı için suda amonyak yada nitrit birikmesi olabilir. Bunun önüne geçmenin iki yönü var. Birincisi piyasada olan ve döngü başlatıcı ürünlerden almak. Veya daha zor bulabileceğiniz, sıvı amonyak almak. İkinci yöntem ise ilk başta çok az sayıda balık eklemek yapmak. Bu ilk başta suda az miktarda amonyak oluşmasını sağlar. Yalnız hassas bir tür besleneceği zaman piyasadaki ürünleri kullanmak daha sağlıklı olabilir.

Azot Döngüsü İçin Gerekli Şartlar Nedir? 

 Yazımızda birkaç kere gerekli koşullar dedik. Peki bu gerekli koşullar nedir? Kısaca söyleyecek olursak filtre.
 Yararlı bakterileri akvaryum içinde de oluşabilir. Ama oluşan bakteri azot döngüsünü sağlıklı bir şekilde devam ettirecek kadar fazla değildir. Bu bakteriler için en uygun ortam filtre oluyor. Akvaryumun diğer yerlerinde oluşan bakterilerden daha fazla bakteri filtrenin malzemeleri arasında oluşur. Bu yüzden filtre her balık için hayati öneme sahip oluyor. Bazı durumlar istisna her akvaryumda mutlaka filtre olmalı. Ayrıca, bahsettiğimiz bakteri suda yaşadığı ve bol oksijene ihtiyaç duyduğu için filtrenin kapatılması oldukça hatalı olur. Filtre kapatıldığında, içindeki malzemeler su ile temas etmediği zaman veya hareketlilik olmadığı için oksijen azaldığı zaman bakteriler ölmeye başlar. Bu nedenle filtre 7/24 çalışmalı. Uzun süre kapalı kalması içindeki bakterilere zarar verecektir.

YAZAR: BEYZA PALA