AKVARYUMDA NİTRİT

 Nitrit Nedir?

  Nitrit (NO2-) bir toksit atıktır. Organik atıklar ve 

balıkların suya bıraktığı amonyağın, nitrosomonas cinsi bakterilerin okside etmesi sonucu oluşur. Suda 0'a yakın yada 0 olması gerekmektedir. 0,25 miligram/litre seviyesinin üstü bile balıklara zarar vermeye yeter. Bazı türler bunun altındaki seviyelerden de etkilenir, yada strese neden olur. Döngüsü oturmuş ve balık kaybı yaşanmayan akvaryumlarda, nitrit ölçüldüğü zaman çoğunluk 0 çıkacaktır.

Nitritin Balıklara Ne Gibi Zararları Vardır?

  Suda çözünmüş O2 ve amonyak bulunduğu sürece nitrat akvaryumunuzda bulunur. Biyolojik döngüsü olan bir akvaryumda ise balıklara zarar vermez. Nitriti nitrata dönüştürecek yararlı bakterilerin yetersiz olduğu yada yetemeyecekleri kadar fazla nitrit olduğu durumlarda nitrit miktarı balıklara zarar verecek kadar artar. Nitritin ise bakterilerin yetersiz olacağı kadar artmasının nedeni, fazla yemleme, filtrenin değiştirilmesi, içindeki malzemelerin değiştirilmesi, musluk suyu ile yıkanması, balık sayısının fazla olması, yeni kurulum yapılması vb. şeylerdir.
Kandaki hemoglobin hücreleri O2'i solungaçlardan alarak vücut dokularına taşır. Nitrit ise bu hemoglobin hücrelerinin, methemoglobin'e dönüşmesine neden olur. Bahsi geçen methemoglobin, hemoglobinin yaptığı işi yapamaz. Yani O2 taşıyamaz. Bu süreçte kanın rengi de kahverengi olur, ve balık boğulmaya başlar. Nitrit ayrıca balığı zehirler. Bu zehirleme kan, karaciğer ve solungaçlarda hücrelerin yıkımına neden olacaktır.
Balıklar uzun süre düşük (ama balık için yine yüksek) nitrite maruz kaldığında zehirlenme yada boğulma ile ölmeyebilir. Ama bağışıklık sistemi zayıflayacağı için bakteriyel hastalıklara yakalanabilir.
Nitritin etki etmesi, balığın kanında bulunan methemoglobin hücrelerinin hemoglobin hücrelerine geri ne kadar sürede dönüşmesine bağlıdır. Tabi balığın türü ile de alakalı bir durum. Zehirlenme miktarı bu iki şeye göre değişebilir.

Nitrit Zehirlenmesinin Semptomları Nelerdir?

  Nitrit zehirlenmesinin başlarında balıklar kaya, kum, kök vb. dekorlara sürtünebilir. Ki bu semptom bazı hastalıklarda da görülür. Zehirlenme biraz arttığında bu sefer balık durgunlaşır. Daha da ilerlemiş safhada balığın solungacı koyu kahverengiye döner (ki bu kanın renginden kaynaklanır), zor nefes almaya başlar, su yüzeyinin yakınlarında gezinir, ve bazen solungaç kapakları dışa doğru kıvrılır. Genelde bu safhada bir şeyler anlaşılmaya başlanır. Eğer balıkta, daha önceki safhaların semptomlarını gördüyseniz ve nitrit zehirlenmesinden şüphelendiyseniz emin olmanın tek yolu testtir. Petshoplarda satılan nitrit testleri sudaki nitrit seviyesini gösterir. Buna göre zehirlenme olup olmadığını anlaşılır.
Nitrit miktarı test dışında belirlenemez. Eğer hazırda test kiti yoksa en kısa zamanda alınmalı. Eğer almanın önünde kesin bir engel varsa balıkların davranışları sürekli gözlemlenmeli, nitrit zehirlenmesi olasılığı varsa, her ihtimale karşı tedavi uygulanmalı. Tabi aşağıdada belirttiğimiz gibi, nitritin seviyesine göre tuz eklemesi ve su değişimi yapıldığı için en sağlıklı yöntem test kiti almaktır.

Nitrit Zehirlenmesi Olduğunda Ne Yapılmalı?

  Bir akvaryumda nitrit patlaması olduğu kanısına varılınca yapılacak şey su değişimi ve tuz (sodyum klorür) eklemesidir. Ayrıca yemlemeyi azaltmak, belki de durdurmak gerekir. Havalandırma maksimuma çıkartılmalıdır.
-Nitrit 1 ppm yada altında ise %10-15 oranında değişim yapılır. Ortalama 1 litreye 1 gr tuz katılır.
-Nitrit 1 ppm ve 2 ppm arasında ise %25-30 oranında su değişimi yapılır. Ortalama 5 litreye 10 gr tuz katılır.
-Nitrit 2 ppm ve 4 ppm arasında ise %50-60 oranında su değişimi yapılır. Ortalama 5 litreye 15 gr tuz katılır.
-Nitrit 4 ppm üstünde ise, balıklar hemen başka bir suya aktarılır.
Tuz eklendiği zaman nitritin balıkları asıl zehirleyen etkinin azaldığı görülmüştür.
Her 24 saatte bir nitrit seviyesi ölçülür ve ona göre tedavi devam eder. 0 olduğunda ise tedaviye devam etmeye gerek kalmaz.

Nitrit Patlaması Nasıl Engellenir?

Nitrit patlamasını engellemek için yapılacak birkaç şey vardır.
-İlki, yeni kurulumlarda oldukça dikkatli olmak. Balık sayısı ilk başta oldukça az tutulmalı. Hem suda amonyak oluşmaya başlamalı hem de amonyak çok artmamalı. Bu yüzden yeni kurulan ve henüz biyolojik döngü oluşmamış akvaryumlara balık eklerken abartılmamalı.
-İkincisi akvaryumun hacmine göre (döngü oluşmuş olsa bile) fazla balık eklemekten kaçınılmalı.
-Üçüncüsü filtre bakımı doğru yapılmalı. Musluk suyu altında yıkanmamalı ve filtre/filtre malzemesi değişiminde dikkatli olunmalı.

Bunlara dikkat edildiği taktirde nitritin artma olasılığı en aza indirebilirsiniz.

YAZAR: BEYZA PALA